Geograficzna dyskryminacja kobiet. Raport o stanie położnictwa na południu regionu

Leski oddział ginekologiczno-położniczy zamknął drzwi przed pacjentkami w lipcu 2025 roku. Obecnie stanowi on dowód uporu personelu medycznego oraz lokalnych kobiet. Ten spór to coś więcej niż walka o jedną placówkę – to sygnał ogólnego kryzysu ochrony zdrowia. Państwowa troska o obywatela ustępuje miejsca tabelom komercyjnych doradców restrukturyzacyjnych. Urzędnicy i politycy najwyższego szczebla niemal otwarcie ignorują powinności, które nakłada na nich polska Konstytucja.

Bariera bezpieczeństwa. Jaką cenę ma życie w leskim powiecie?

Doradcy restrukturyzacyjni oraz prawnicy toczą spory o paragrafy w klimatyzowanych gabinetach. W tym samym czasie pielęgniarki pobierają zaledwie 75% dotychczasowej pensji. Kobiety w ciąży przemierzają drogę do szpitala – zamiast odległości liczą one teraz kolejne minuty ogromnego lęku o bezpieczeństwo dziecka. Centralna administracja pod pojęciem naprawy systemowej widzi jedynie słupki w tabelach. Mieszkanki Leska i okolic przeliczają natomiast dystans do porodówki na minuty lęku spędzone w aucie. Zimowa aura zmienia każdą taką trasę w ekstremalną wyprawę przez głębokie śniegi. Gdy znikają porodówki w małych ośrodkach, pojawia się niesprawiedliwy podział ze względu na miejsce zamieszkania.

Mechanizm finansowy postrzega przyszłą matkę jako pozycję generującą deficyt. Zbyt mała liczba dzieci przychodzących na świat sprawia, że szpital odnotowuje stratę. Jednak polska Konstytucja nie uzależnia opieki od adresu. Artykuł 68 Konstytucji RP nakazuje, aby państwo zapewniało identyczny dostęp do usług z zakresu świadczeń medycznych wszystkim obywatelom. W bieszczadzkiej rzeczywistości ta zasada nie istnieje. Kobiety jadą do dalekich miast. Tamtejsze sale często pękają w szwach i cechuje je podobny niepokój o przyszłość.

Placówkę w Brzozowie dzieli od Leska blisko 40 kilometrów. Jeśli zabraknie tam wolnych łóżek lub zaspy zablokują drogi, pozostaje jedynie Rzeszów. Taka podróż oznacza trasę liczącą 90 kilometrów.

Degradacja personelu – wypłaty uszczuplone o jedną czwartą

Aktualne kroki restrukturyzacyjne najmocniej uderzają w pielęgniarki oraz położne. W Lesku doszło do incydentu, który wywołał gniew całego środowiska medycznego. Płace kadry spadły do poziomu 75% dotychczasowej kwoty. Włodarze straszą przy tym kolejnymi cięciami w najbliższej przyszłości. Takie warunki budzą odrazę. Pracownicy przez lata dbali o renomę szpitala oraz spokój pacjentów. Teraz ponoszą konsekwencje faktu, że systemowa konstrukcja legła w gruzach mimo ich starań.

„Władze wymuszają na nas spłatę szpitalnych długów z prywatnych portfeli. To nie jest reforma finansów, lecz danina, którą nałożyli na personel” – alarmują osoby pracujące w leskiej placówce. Zastanawia postawa dyrekcji. Szefowie akceptują te metody bez cienia sprzeciwu. Zamiast domagać się wyższych kontraktów z Narodowego Funduszu Zdrowia lub szukać wsparcia u organu założycielskiego, zarządy szpitali bezwolnie wykonują instrukcje zewnętrznych doradców restrukturyzacyjnych.

Kulisy procesów restrukturyzacyjnych – realne zyski w cieniu kryzysu

Obok tragedii chorych oraz personelu medycznego rozwinął się prężny sektor firm zajmujących się doradztwem restrukturyzacyjnym. Sytuacja leskiego SPZOZ opiera się na próbie wdrożenia układu częściowego. Choć termin ten brzmi fachowo, analiza konkretnych zapisów budzi niepokój. Specjaliści określają dokumenty restrukturyzacyjne przygotowane dla placówki mianem powierzchownych. Brakuje w nich precyzyjnych kroków czy środków na spłatę zobowiązań. Dodatkowo wybrana ścieżka prawna wywołuje liczne zastrzeżenia natury moralnej i legislacyjnej:

• Porozumienie obejmuje kwoty rzędu 22 mln zł, chociaż ogólny dług szpitala wynosi ponad 89 mln zł. Najnowsze doniesienia wskazują nawet na sumę przekraczającą 100 mln zł. Zadłużenie stale rośnie pomimo trwającej operacji finansowej.

Opisana praktyka całkowicie zaprzecza idei naprawy finansów. Zamiast ratować placówkę, zarząd blokuje przelewy dla kontrahentów, którzy dostarczają aparaturę i usługi. Ta strategia niszczy relacje handlowe i zaufanie do szpitali.

Konfrontacja przed Sądem Najwyższym – interesy kontra przepisy

Przypadek Leska stanowi poligon dla lobby doradców restrukturyzacyjnych. Podmioty te starają się narzucić przepisy o restrukturyzacji publicznym zakładom opieki zdrowotnej. Obowiązujące normy chronią jednak szpitale przed upadłością, gdyż ich pracę finansuje budżet państwa. We wrześniu 2025 roku Sąd Rejonowy odrzucił propozycję leskiego układu. Skład orzekający uznał, że publiczna jednostka nie może przejść tej procedury. Grupy interesu nie dają za wygraną. Korzystają z analiz prawnych, które przygotowali sami autorzy ustawy. Spór trafił przed oblicze sędziów Sądu Najwyższego.

Stawka tej batalii jest ogromna. Doradcy restrukturyzacyjni pragną otworzyć drogę do zyskownych kontraktów w sektorze publicznym. Gwarancję finansową daje tam państwo lub samorząd. Doradcy restrukturyzacyjni budują fortuny na błędach systemowych, za które płaci społeczeństwo. Astronomiczne stawki dla doradców restrukturyzacyjnych drenują i tak skromne budżety placówek.

Demograficzny regres prowincji

Gdy oddziały ginekologiczno-położnicze w miejscowościach pokroju Leska przestają działać, trudności wykraczają poza logistykę. To godzi w przyszłość okolicy. Obecnie statystyki o małej dzietności budzą trwogę. Mimo to polskie władze kierują do młodych małżeństw bezwzględny sygnał. Status rodzica poza aglomeracjami staje się przywilejem – płaci się za niego lękiem. Gdy znikają porodówki pod hasłem „poprawy bilansu”, rusza niebezpieczny mechanizm. Nowe pokolenia przenoszą się do dużych miast z przymusu. Tylko tam widzą szansę, że ich potomstwo przyjdzie na świat w bezpiecznych warunkach. Kroki, które doradcy restrukturyzacyjni określają jako reformę struktur, realnie niszczą Polskę powiatową.

Legislacyjny impas – lukratywny nieład

Sprawa szpitala trafiła przed oblicze Sądu Najwyższego. Ujawnia to potężną wyrwę w przepisach. Obserwujemy sytuację, w której decydenci narzucają rynkowe mechanizmy sferze budżetowej, a adwokaci prowadzą teoretyczne dyskusje. W tym czasie ośrodek medyczny pozostaje w niepewności. Taki paraliż generuje profity głównie dla grona doradców restrukturyzacyjnych. Wybór Prawa restrukturyzacyjnego w medycynie zakrawa na parodię. Życie pacjentów wymaga innych standardów niż instrukcje przygotowane dla bankrutujących przedsiębiorstw komercyjnych. Takie podejście kłóci się z zapisami Konstytucji RP.

Obecna sytuacja umożliwia blokadę przelewów. Pozwala również zlecać drogie ekspertyzy. Tymczasem realny plan naprawczy, realizowany w oparciu o ustawę o działalności leczniczej, leży zapomniany w biurku. Skuteczna strategia powinna zakładać wspólną pracę ZUS, NFZ oraz Ministerstwa Zdrowia. Przewiduje to ustawa o działalności leczniczej. Publiczna ochrona zdrowia realizuje zadania konstytucyjne. Wymaga zatem procedur odmiennych od schematów dla drobnych przedsiębiorstw.

Konstytucyjne gwarancje pod znakiem zapytania

Likwidacja oddziałów położniczych stanowi jedynie widoczną część potężnego, systemowego kryzysu. Obecnie na naszych oczach rozgrywa się batalia o misję medycyny publicznej. Ma ona nieść realne wsparcie ludziom, a nie dostarczać pola do prawnych manipulacji oraz skomplikowanych finansowych kalkulacji. Zgoda na sytuację, w której o losach bieszczadzkiej placówki przesądza chłodna analiza cięcia kosztów przygotowana przez doradców restrukturyzacyjnych, oznacza definitywny kres polskiego lecznictwa. W miejsce realnej opieki medycznej pojawił się mechanizm ścisłej kontroli nad narastającymi długami. Takie metody jawnie łamią Konstytucję i wykazują niską skuteczność. Zarówno chory, jak i personel medyczny zajmują w tym skomplikowanym układzie wyłącznie margines.

Należy postawić otwarte i bolesne pytanie: czy Rzeczpospolita potrafi zapewnić jeszcze realne bezpieczeństwo przyszłym matkom? Może jedyną propozycję centralnych urzędników stanowi obecnie długa podróż do stolicy województwa oddalonej o niemal 100 kilometrów? Taka perspektywa budzi lęk wśród kobiet planujących powiększenie rodziny.

Materiał zewnętrzny